42. Białe kruki, ślepowrony i wróżby

Przypatrzcie się krukom: nie sieją ani żną; nie mają piwnic ani spichlerzy, a Bóg je żywi. O ileż ważniejsi jesteście wy niż ptaki!”
Łuk 12:24

Białego kruka znalazłem przypadkowo wśród książek, które bardzo dawno temu kupiłem wraz z moim obecnym mieszkaniem. Książka wyglądała normalnie poza tym, że miała dość dziwną żółtawą okładkę z nieznanego materiału.  Gdy spojrzalem na tytuł i rok wydania, okazało się że trzymałem w ręku angielskiego białego kruka: „Dzieła Alexandra Pope tom I Młodociana Poezja Rok rok MDCCLI ( 1751)”. Znajomy antykwariusz skrzywił się i orzekł, że mój biały kruk nie jest wart nawet stu funtów, bo to tylko jeden tom.  „Gdybyś miał wszystkie…” westchnął, obrzucając mnie spojrzeniem pełnym nadziei. Niestety, ten biały kruk był samotny. W Tower of London kolejne pokolenia czarnych kruków są stałymi lokatorami od wielu lat i stanowią jedną z wielu atrakcji turystycznych. Ich złowróżbna reputacja pasuje doskonale do tego ongiś ponurego więzienia, gdzie ścinanie głów było na porządku dziennym. Odwiedziłem tę starą twierdzę tylko raz  w ciągu mego długoletniego pobytu w Londynie i policzyłem żerujące na trawniku kruki. Było ich sześć i nasz przewodnik zapewnił nas, że ptaki mają podcięte skrzydła, aby nie mogły odlecieć, bo stara legenda głosi, że gdy znikną, Londyn też przestanie istnieć.Nic dziwnego, że mają swego strażnika (Ravenmaster — Krukmistrz), który ich żywi i dogląda jako wróżbiarskich więźniów królowej. Kruki mają rzekomo wysokie ptasie IQ, potrafią liczy do dziesięciu, są dlugowieczne, monogamiczne i jedzą wszystko co im pod dziób podpadnie. Ostatnio ornitolodzy doszli do wniosku, że kruki dają sobie imiona, które pozwalają im na indywidualne rozmówki. Stare przysłowie głosi, że „kruk krukowi oka nie wykole…”, co wskazywałoby na pewną kruczą solidarność i unikanie napastowania („mobbingu”), które zatruwa życie tym ptakom, gdzie króluje tzw „pecking order—porządek dziobania”. Kruk jest od dawna popularnym wizerunkiem ptaka w herbach szlachciców, zakonów i miast, ale zaciekawiła mnie zmiana wielu herbowych „Korwinów” (od łacińskiego „corvus-kruk”) na „Ślepowronów”, bo te ptaki są krewnymi czapli i mają tylko czarną czapeczkę na łbie i czarny grzbiet.  Ich  łacińska nazwa, Nycticorax, znaczy „nocny kruk” i to chyba bardziej  przypadło do gustu wielu Korwinom, których złośliwcy przekręcali na Kurwinów. Stare księgi („biale kruki”) powiadają., iż w roku 1224 „Wawrzęta Korwin herb swój na Ślepowrona zamienił” i nikt się temu nie zdziwił. Polski polityk, Janusz Korwin- Mikke, chlubi się tym herbowym krukiem, który także należał do Jana Kochanowskiego (to ten od lipy) i Eliza Orzeszkowa.
Nie kracz, bo wykraczesz
W dawnych czasach, gdy byliśmy czcicielami Światowida i topiliśmy Marzannę, uosobienie zimy, w rytuałach marcowych na przywołanie Jarego, zwiastuna wiosny, kruki cieszyły się niezłą reputacją. W starożytności kruk był „czarnym” słońcem, które świeciło na nocnym niebie jako planeta Saturn. W tej astrologicznej roli był używany przez Apollona, jako jego wysłannik i posiadacz tajemnic, co mu nie wyszło na dobre. Apollo zmienil jego biały kolor na czarny, gdy jasnowidzący kruk doniósł mu o zdradliwej kochance, Koronis, matce Asklepiosa. Misjonarze chrześcijańscy uznali, że kruk wypuszczony na zwiady z Arki Noego, był wrednym odszczepieńcem, bo zamiast wrócić z dobrą nowiną do patriarchy wolał obżerać się obfitością padliny. Mimo swej zszarganej reputacji, kruk miał swoje dobre strony jako częsty żywiciel pustelników i proroków. W tej roli pojawia się z kromką chleba w dziobie i tak znalazł się  w herbie Zakonu Paulinów, strażników Jasnej Góry, którym zapewnia niezłe wyżywienie od wielotysięcznej rzeszy pątników.Dość intrygujące zadanie przypisał krukowi Adam Mickiewicz  w  Dziadach :” Cóż to? jakiś ptak powstał i roztacza pióra/ Zasłania wszystkich, okiem  mnie wyzywa/ Skrzydła ma czarne jak burzliwa chmura…To kruk olbrzymi—ktoś ty?—ktoś ty, kruku…”  Ten kruk wieszcza był ochroniarzem tajemnic innego świata przed wścibstwem niewtajemniczonych. Mądrość ludowa mówi: nie przewiduj nieszczęść i zostaw krakanie krukom, bo wykraczesz. Oby Wasz weekend był słoneczny i ciepły. Felieton opublikowany w londyńskim Dzienniku Polskim,piątek 16 marca 2012 ©Stefan Grass

Reklamy

Tagi: , ,

komentarzy 6 to “42. Białe kruki, ślepowrony i wróżby”

  1. signe Says:

    tu jest dość dostojnie i kruczoczarno oraz kruczobiało,
    nie wiedziałam, że ślepowron też kruczy…
    ale wiesz co, oni tu zmieniają różne swoje rubryki i widzę u góry „reblogged”, zaraz naruszę jakieś zasady:)

    tak, jako felieton jest bardzo serio, właściwie trochę nie wiem, skąd Ci się to wzięło:)

  2. signe Says:

    tak, to jest wykradacz!!! kawałek felietonu zamknął się w śnieniu świata,
    hm, teraz możesz się liczyć z tym, że nie tylko ja tak zrobię jednym kliknięciem,
    ????

  3. stefan Says:

    ależ, signe! wszystkie moje felietony są jak najbardziej serio seryjne.
    Kruki fascynują mnie od czasu gdy zdobyłem , w młodszych lat, dość trudny szczyt w Alpach i gdy stanąłem przy wielkim kzyżu na szczyci, przelciał wileki kruk, usiadl na krzyżu i zakrakał trzy razy. 🙂

  4. stefan Says:

    signe, ten wstecznik jest niemożliwy! co teraz zrobisz z zym kawałkiem? dobrze, że zostawiłaś mi kopię albo może to tylko złudzenie? Bardzo niesformy ten wykradacz! 🙂

  5. signe Says:

    kruk na krzyżu kruczący trzy razy? i miałeś odwagę stamtąd zejść?!
    nie wiem, co zrobię z kawałkiem felietonu, przeleciał jak dysk niewidzialny i wpadł do śnienia świata, tam leży, ale nie otwieram tej piwniczki…
    może on po odwróceniu Merkurego sam znika?

  6. stefan Says:

    signe, ten kruk mi gratulował w kructym żargonie, więc nie miałem się czego bać. To jakaś magia z tym moim kawałkiem felietonu, może jakiś dobry znak? może poleciał do Ciebie jak kruk Noego po potopie? na zwiady alno tylko na zwidy? kto go tam wie. Na pewno sam zniknie, a jak nie to go wyrzuć 🙂

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s


%d blogerów lubi to: